De Spuikom in Bredene en Oostende

Op de grens van Bredene en Oostende ligt een groot waterbekken met een opmerkelijke geschiedenis: de Spuikom van Oostende. Het werd gegraven om de havengeul vrij te spoelen, maar heeft dat nooit gedaan. Vandaag zeilen en surfen er clubleden en kweekt er een oesterkweker zijn oesters. In de winter is een deel van het water voor de vogels.

Hieronder lees je hoe dat zo gekomen is, en wat je er vandaag wel en niet mag doen.

Ligt de Spuikom in Oostende of in Bredene?

In beide. De kom ligt tussen Bredene-Sas en de Oostendse wijk Opex. De Inventaris Onroerend Erfgoed rekent ze tot de gemeenten Bredene en Oostende, en noteert dat ze op voormalig grondgebied van Bredene ligt. Wat die ligging betekent als je er woont, lees je in ons artikel over wonen in Bredene met Oostende om de hoek.

Het water is eigendom van de Vlaamse overheid en wordt beheerd door MDK, afdeling Kust. Het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) zit het overleg met de gebruikers voor, de provincie West-Vlaanderen verzorgt het secretariaat.

Over de oppervlakte zijn de bronnen het niet helemaal eens. De stad Oostende spreekt van 80 hectare, goed voor meer dan 120 voetbalvelden. VLIZ houdt het op ongeveer 85 hectare. Diep is het niet: gemiddeld anderhalve meter.

Hoe werkt een spuikom?

Een spuikom is een bekken met een spuisluis naar de haven. Bij hoogwater laat men het bekken vollopen. Bij laagwater gaat de sluis open en stroomt het water met grote kracht weg. Die stroming schuurt het slib uit de havengeul.

Dat was ook het plan in Oostende: de havengeul ontdoen van overtollig sediment. Volgens de erfgoedinventaris was dit al de vierde spuikom van de stad.

Waarom de Spuikom nooit heeft gewerkt

De graafwerken begonnen rond 1900, op kosten van de Staat. Bij de eerste proeven in 1912 bleek de stroming veel te krachtig. De stad Oostende spreekt van schade aan de kaaimuren van de haven. Een artikel in de bibliotheek van VLIZ vermeldt dat de stabiliteit van de Cockerillkaai ondermijnd werd en dat aangemeerde schepen schade opliepen.

Daarna kwam de Eerste Wereldoorlog. De bezetter vernielde de spui-inrichting grotendeels, en na de oorlog werd ze nooit meer hersteld. De baggeraars hadden intussen efficiënt materiaal om de geul vrij te houden.

Oesters in de Spuikom, van 1934 tot vandaag

Het water kreeg een andere bestemming. Oostende heeft een lange band met oesters: het eerste oesterpark aan de kust dateert van 1765, van Clays & Cie. In 1934 begonnen enkele firma's in de Spuikom met proeven van integrale oesterkweek, onder wie Raoul Halewyck. In 1938 bleef Halewyck & Cie als enige kweker over, en een jaar later heroverde de Ostendaise de Belgische markt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Spuikom een basis voor Duitse watervliegtuigen. Tussen 17 en 23 januari 1941 werd de kom leeggelaten, en daarbij gingen ongeveer 1,8 miljoen oesters verloren. De wandelfolder van Bredene vermeldt nog restanten van een loopkraan waarmee de motoren van de watervliegtuigen gehesen werden.

In 1956, nadat de Duitse afsluitdijk verwijderd was, startte de kweek opnieuw. De strenge winter van 1963 kostte een groot deel van de oogst. In 1973 stopte de kweek van Halewyck. Dat jaar werden nog 268.555 oesters verkocht, maar ongeveer 30 procent ging verloren door de slechte waterkwaliteit.

Wie kweekt er vandaag oesters in de Spuikom?

Eind 1994 kocht Jacky Puystjens de gebouwen van Halewyck. Sinds het midden van de jaren negentig kweekt zijn bedrijf De Oesterput er opnieuw oesters. Volgens VLIZ is er vandaag één oesterkweker actief in de Spuikom, en die kweekt in manden. De familie Puystjens haalt er volgens VRT NWS 10 tot 15 ton oesters per jaar uit. In maart 2026 berichtte de omroep over een proefproject met UGent om het werk te automatiseren.

Het water heeft ook een bijzondere status. De Spuikom is volgens VLIZ het enige oppervlaktewater in Vlaanderen met de bestemming schelpdierwater. Twee zones zijn in gebruik als kweekpark.

Ook Blauwe Parel dankt haar naam aan die oesterkweek, net als de residentie Oesterparel uit een vorige fase.

Watersport op de Spuikom: wat mag en wat niet?

In 1968 begon de bouw van hellingen en aanlegsteigers voor de waterrecreatie. Sporten op het water kan vandaag enkel als je aangesloten bent bij een club. Volgens VLIZ zijn dat VVW Inside-Outside, WOS Spuikom, Zeescouts De Schorre, Zeescouts FOS Westhinder en Zeilschool Defensie. De volledige regels staan op de Spuikompagina van VLIZ.

Gemotoriseerde watersport, jetski's en motorbootjes zijn niet toegelaten. Alleen de clubs mogen een motorboot inzetten, bij opleidingen of wedstrijden.

Kan je windsurfen op de Spuikom?

Ja, via een club. Inside, de club van VVW Inside-Outside aan de Spuikom, geeft er les in windsurfen en zeilen. WOS, voluit Watersport Oostende Spuikom, is een erkende zeilschool voor jollenzeilen aan de Vicognedijk. De club werd in 1969 opgericht aan de Kalkaert, zit sinds 1973 op de Spuikom en is enkel open tijdens het zeilseizoen.

Mag je zwemmen in de Spuikom?

Nee. Vrij zwemmen in de Spuikom is verboden. Af en toe zijn er duikproeven of wedstrijden, maar duiken kan alleen in clubverband en na afspraak.

Mag je vissen aan de Spuikom?

Ja, maar enkel met de hengel en met een visverlof van de Vlaamse overheid.

Een rustgebied voor watervogels

De Spuikom is ook een stuk natuur. Van oktober tot het begin van de paasvakantie is de noordelijke helft van het water gereserveerd als rustgebied voor watervogels. De stad Oostende noemt onder meer aalscholvers, brilduikers, dodaarzen, futen en meerkoeten.

In het voorjaar broeden visdiefjes op de eilandjes in het noordwestelijke deel. Volgens VLIZ nestelen er ook kokmeeuwen.

Hoeveel kilometer is de wandeling rond de Spuikom?

De officiële wandel- en looplus rond de kom meet 4 kilometer, en er is ook een korte lus van 2,15 kilometer. Wandelapps geven soms een andere afstand, maar dit zijn de cijfers van Sport Oostende. Waar je vertrekt, hoe toegankelijk het pad is en welke tochten je eraan kan koppelen, lees je bij onze wandelroutes in Bredene.

Wie liever fietst, kiest uit de fietsroutes vanuit Bredene en Oostende. En wat je nog kan doen in de buurt, lees je in wat er te beleven valt rond de Spuikom.

Wonen aan de Spuikom

Aan de Spuikom, op de grens van Bredene en Oostende, bouwt Ostendia Construct Blauwe Parel: een woonbuurt in fases, waarvan de vorige residenties allemaal bewoond zijn. De appartementen van De Parels hebben zicht op het water van de Spuikom of op de groene binnentuin. Hoe het voelt om tussen die twee te wonen, lees je in wonen tussen tuin en Spuikom. Of kom het zelf bekijken op de opendeurdag.