Een warmtepomp in je appartement

Wie van een huis met een gasketel of stookolie naar een nieuwbouwappartement verhuist, moet even omschakelen. In nieuwbouw is de warmtepomp vandaag de standaard. Hoe werkt zo'n warmtepomp in een appartement, wat vraagt ze van jou en wat merk je ervan? We zetten het op een rij, met de regels zoals ze in 2026 gelden.

Waarom kiest nieuwbouw voor een warmtepomp?

Een stookolieketel mag al niet meer in nieuwbouw waarvoor de vergunning vanaf 2022 is aangevraagd. Is de vergunning vanaf 1 januari 2025 aangevraagd, dan is ook een aansluiting op het aardgasnet verboden. Bij grotere appartementsgebouwen gold dat al eerder, op enkele uitzonderingen voor collectieve installaties na.

Wat overblijft, zijn vooral de warmtepomp en het warmtenet. Dat is een van de verschillen tussen een nieuwbouwappartement en een ouder appartement aan de kust, en iets om bij stil te staan als je kleiner gaat wonen.

Hoe werkt een warmtepomp in een appartement?

Je hebt al een kleine warmtepomp in huis: je koelkast. Die haalt warmte uit de koude binnenkant en geeft ze af aan de achterkant. Een warmtepomp doet hetzelfde voor je woning, met warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, ook als die koud aanvoelen.

Dat lukt met een koelmiddel dat al bij een lage temperatuur verdampt. Een compressor drukt het gas samen, waardoor het warmer wordt, en die warmte gaat naar je verwarming. Daarna wordt het koelmiddel weer vloeibaar en begint alles opnieuw. De warmtepomp gebruikt daarvoor elektriciteit, maar volgens de Vlaamse overheid haalt ze 60 tot 80 procent van de nodige energie uit de omgeving.

De naam zegt waar de warmte vandaan komt en hoe ze in huis terechtkomt. Een lucht/water-warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft ze af aan water, voor de verwarming en het warme water. Een bodem/water-warmtepomp haalt ze uit de grond. Die werkt efficiënter, maar is duurder en vraagt ruimte buiten voor een boring of buizen. Een lucht/lucht-warmtepomp verwarmt via binnentoestellen die op een airco lijken, maar maakt geen warm water.

Wat zeggen COP en SCOP?

Een COP van 3,5 betekent dat de warmtepomp met 1 kilowatt elektriciteit 3,5 kilowatt warmte maakt, gemeten in fabrieksomstandigheden. Seizoenswaarden zoals de SCOP en de SPF tonen hoe zuinig ze over de seizoenen heen werkt. Hoe kleiner het temperatuurverschil tussen de bron en het water dat je nodig hebt, hoe beter.

Waarom past vloerverwarming zo goed bij een warmtepomp?

In een ouder huis warmt de ketel het water voor de radiatoren op tot 60 à 70 graden. Vloerverwarming heeft volgens de Vlaamse overheid een aanvoertemperatuur van hooguit 35 graden, en hoe lager die temperatuur, hoe beter een warmtepomp presteert. Bij nieuwbouw met een bouwaanvraag vanaf 2023 moet de verwarming ontworpen zijn voor water van hooguit 45 graden.

In huis voel je dat aan de warmte zelf. Ze is beter verdeeld, met minder tocht, minder koude hoekjes en minder rondzwevend stof. Vloerverwarming reageert wel traag: een koude kamer is niet meteen warm. Zet de thermostaat daarom 's nachts hooguit 1 of 2 graden lager dan overdag.

Koelen kan soms ook, als de installatie daarvoor voorzien is. Een luchtwarmtepomp koelt dan actief, met de compressor zoals bij een airco. Dat kan via vloerverwarming, niet via radiatoren. Of jouw installatie koelt, vraag je dus best na.

Warm water uit de boiler: waar let je op?

Een lucht/water-warmtepomp maakt ook je warme water. Dat wordt bewaard in een boiler, een voorraadvat dat het water urenlang warm houdt. Warm water maken levert wel minder energiewinst op dan verwarmen.

Let daarbij op legionella, een bacterie die in sanitair water kan groeien. De kans dat je er thuis ziek van wordt, is klein, schrijft het Departement Zorg. Met deze gewoontes hou je die kans zo klein mogelijk:

• Het warme water is best minstens 55 graden, idealiter 60. Boven 55 graden sterft de bacterie af.
• Laat de warmwaterleidingen regelmatig enkele minuten op hun hoogste temperatuur komen, bijvoorbeeld als je douchet.
• Gebruik elke kraan minstens één keer per week.
• Na een vakantie, of als je tweede verblijf een tijd leeg stond, spoel je alle kranen een paar minuten door, met de douchekop in een emmer water.
• Laat de boiler elk jaar onderhouden.

Individueel of collectief: wat is het verschil?

Een appartementsgebouw kan één collectieve warmtepomp hebben of een eigen warmtepomp per appartement. Bij een collectieve installatie wordt de warmte centraal opgewekt en via leidingen verdeeld. De beheerder, meestal de vereniging van mede-eigenaars of de syndicus, zorgt voor het onderhoud, de herstellingen en de elektriciteit. Je betaalt volgens je verbruik, want in nieuwbouw is een individuele warmtemeter verplicht.

Bij een individuele warmtepomp liggen de eigendom en het initiatief bij de eigenaar van het appartement. Binnen neemt een lucht/water-warmtepomp ongeveer de plaats in van een grote Amerikaanse koelkast, plus een voorraadvat voor warm water. Buiten hoort er een unit bij van gemiddeld een meter breed en een halve meter hoog.

Welk systeem een gebouw heeft en wie wat betaalt, staat in het lastenboek, de basisakte en het reglement van mede-eigendom, die je bij een aankoop op plan krijgt. Lees ook ons artikel over gemeenschappelijke kosten.

Wat met het geluid en de mede-eigendom?

De buitenunit van een luchtwarmtepomp heeft een ventilator, en die maakt geluid. Binnenshuis hoor je weinig tot niets, maar in een appartementsgebouw kan de buitenunit wel storen. Voor veel warmtepompen bij woningen legt de Vlaamse regelgeving vandaag geen geluidsvoorwaarden op, al kan je gemeente eigen regels hebben.

Het Departement Omgeving stelt in een code van goede praktijk richtwaarden voor: 45 dB(A) overdag en 40 dB(A) 's nachts, gemeten aan de rand van de tuin of het terras van de buren en aan hun opengaande ramen. Die code is niet bindend, maar geldt wel als regel van goed vakmanschap. Waar de buitenunit staat, maakt veel verschil, en een stille nachtstand helpt.

Wie in een appartementsgebouw een warmtepomp met buitenunit of een collectieve warmtepomp wil plaatsen, heeft de toestemming van de vereniging van mede-eigenaars of de syndicus nodig. Over werken aan de gemeenschappelijke delen beslist de algemene vergadering meestal met twee derde van de stemmen. Een andere verdeling van de kosten vraagt vier vijfde.

Wie mag de warmtepomp onderhouden?

Het koelmiddel in een warmtepomp is vaak een gefluoreerd broeikasgas, dat slecht is voor het klimaat als het vrijkomt. Onderhoud aan het koelcircuit mag daarom alleen een erkende koeltechnicus uitvoeren. Meestal geldt dat ook voor de installatie en de herstellingen. Nieuwe Europese regels bouwen sinds 2024 de koelmiddelen met een grote klimaatimpact af. Vraag bij de oplevering hoe de boiler is ingesteld, welk koelmiddel de installatie gebruikt en wie het onderhoud opvolgt.

Is er een premie voor een warmtepomp in nieuwbouw?

Nee, niet van de Vlaamse overheid voor een warmtepomp die bij de bouw geplaatst wordt. Mijn VerbouwPremie voor een warmtepomp is er voor bestaande woningen: het gebouw moet voor 1 januari 2014 op het elektriciteitsnet aangesloten zijn, of de omgevingsvergunning moet meer dan vijf jaar voor de eindfactuur verleend zijn. Ook het verlaagde btw-tarief van 6 procent op een warmtepomp geldt bij de renovatie van woningen ouder dan tien jaar. Laat je voor de fiscale kant van je aankoop adviseren door je notaris of boekhouder.

Een warmtepomp in De Parels

Volgens het lastenboek worden de appartementen van De Parels in Bredene verwarmd met een lucht/water-warmtepomp met een boiler van 190 liter. Er ligt vloerverwarming met een kamerthermostaat, en een ventilatiesysteem D met warmterecuperatie ververst de lucht. De appartementen zijn ontworpen op een E-peil van 30. Wat dat betekent en hoe het zich verhoudt tot het EPC-label, lees je in ons artikel over het E-peil van een nieuwbouwappartement.

Wil je zelf ervaren hoe zo'n appartement aanvoelt? Bekijk De Parels, kom langs op de opendeurdag of stel je vragen over de installatie aan het verkoopteam.